Waar is de doffe klinker


Duid de doffe klinker in de getoonde woorden aan.

Het verhaal van de bom en de muur/muren.

Voor de spelling van de klinkers zijn vooral de hoofdregels van de verdubbeling en de verenkeling belangrijk.
Het is niet vanzelfsprekend wanneer men klinkers en medeklinkers dubbel of enkel moeten schrijven.
We bieden hier een stappenplan om dit duidelijk te maken. Alles heeft te maken met open en gesloten lettergrepen.

Men moet eerst weten of een letter een klinker of een medeklinker is.

Klinkers

De Latijnse taal kent vijf klinkers en het Romeins schrift heeft daar vijf letters voor. Wij namen dat Romeinse schrift over, maar het probleem was dat het Nederlands dertien klinkers heeft. Hoe maak je met vijf tekens dertien klanken?
De oplossing werd gevonden in het combineren van tekens.
Voor de klank [oe] hebben we de tekens <o> en <e> samengevoegd.
Wanneer we twee dezelfde tekens na elkaar zetten, kunnen we zeggen dat we ze verlengd uitspreken.
In het Nederlands verdubbelen we de tekens <a>, <e>, <o> en <u> om de lange klanken [aa], [ee], [oo] en [uu] weer te geven.
Alleen de <i> verdubbelen we niet. Dit wordt <ie>

Medeklinkers

b, c, d, f..w, x, z

1. Zoek eerst de doffe klinker

De doffe klinker schrijven we meestal als <e>: het, ze, we, verlies, cabines

Waar we in het hedendaags Nederlands een doffe klinker uitspreken, hadden we vroeger niet altijd een [e]. Ook andere klinkers hebben we in de loop der tijden verdoft. De oorspronkelijke klinkers zijn we wel blijven schrijven:

[i] verdedigen, kanunnik, havik, leeuwerik, monnik, zaniken, bezig, enig, machtig, misschien, stencilen

[ij] draaglijk, gezamenlijk, verwezenlijken, driemaandelijks, dikwijls, bijvoorbeeld, mijnheer

[ee] een, eens

[o] doctor, motor, professor, avond

[u] Dokkum, Gorkum (Gorinchem), Bussum

[a] Lotharingen

Opmerking
De uitspraak van het Nederlands verschilt wel eens van streek tot streek, van spreker tot spreker. In Nederland bijvoorbeeld wordt meer verdoft dan in Vlaanderen. Een Nederlandse banaan heet wel eens een [bunaan], en het is heel gewoon als je in Nederland op de bon geslingerd wordt door de [pulitsie]. De neiging om klinkers in onbeklemtoonde lettergrepen te verdoffen, wordt echter ook in Nederland niet als voorbeeldig beschouwd, en in de spelling wordt er dan ook geen rekening mee gehouden.

Verder zijn er ook persoonlijke verschillen. Zo zal de ene spreker wel een doffe e uitspreken in kanunniken, haviken en leeuweriken, terwijl de andere (vooral in Vlaanderen) de voorkeur zal geven aan de [i] uitspraak. Voor de spelling kiezen we de uitspraak met de doffe e.

2. Zoek dan de medeklinkers voor de doffe klinker

3. Bepaal of de klinker(s) voor deze medeklinkers lange klinkers [aa], [ee], [oo] en [uu] of korte klinkers [a], [e], [o] en [u] zijn.

4. REGEL: de bom kan alleen klinkers wegblazen als er maar n muur staat.